ഇന്ത്യന് പാസ്പോര്ട്ടിന് തിരിച്ചടി. ജൂലൈയിലെ ഏറ്റവും പുതിയ ഹെന്ലി പാസ്പോര്ട്ട് സൂചികയില് ഇന്ത്യയുടെ പാസ്പോര്ട്ട് 80-ാം സ്ഥാനത്തേക്ക് താഴ്ന്നു. മേയ് മാസത്തില് ഇത് 78-ാം സ്ഥാനത്തായിരുന്നു. 56 സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് വിസ-ഫ്രീ അല്ലെങ്കില് വിസ-ഓണ്-അറൈവല് ആക്സസ് വാഗ്ദാനം ചെയ്തിട്ടും ഇന്ത്യന് പാസ്പോര്ട്ടിന് തിരിച്ചടി നേരിട്ടു. ഹെന്ലി പാസ്പോര്ട്ട് സൂചികയില് 2025-ല് 85-ാം സ്ഥാനത്തായിരുന്ന ഇന്ത്യ 2026-ല് 75-ാം സ്ഥാനത്തെത്തിയിരുന്നു
ഇന്ത്യയുടെ പാസ്പോര്ട്ട് ഒന്നിലധികം മേഖലകളില് പൊതുജനശ്രദ്ധ നേടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിലാണ് ഏറ്റവും പുതിയ റാങ്കിംഗ് എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്. പാസ്പോര്ട്ട് പ്രാഥമികമായി ഒരു യാത്രാ രേഖയാണെന്നും പൗരത്വത്തിന്റെ നിര്ണായക തെളിവല്ലെന്നുമുള്ള വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ വിശദീകരണം രാഷ്ട്രീയ ചര്ച്ചകള്ക്ക് തുടക്കമിട്ടിട്ടുണ്ട്. അതേസമയം 14 വര്ഷത്തിനിടെ സര്ക്കാര് ആദ്യമായി പാസ്പോര്ട്ട് ഫീസ് പരിഷ്കരണവും നടപ്പിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
ഈ സംഭവവികാസങ്ങള് പാസ്പോര്ട്ടിന്റെ പങ്ക്, ചെലവ്, ഇന്ത്യന് യാത്രക്കാര്ക്ക് അത് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന ആഗോള മൊബിലിറ്റി നിലവാരം എന്നിവയില് സമ്മര്ദ്ദം ചെലുത്തി. ഈ ഘടകങ്ങളെല്ലാം പാസ്പോര്ട്ട് റാങ്കിംഗിനായി പരിഗണിക്കാറുണ്ട്. ഇന്റര്നാഷണല് എയര് ട്രാന്സ്പോര്ട്ട് അസോസിയേഷന്റെ ഡാറ്റ ഉപയോഗിച്ച് 199 പാസ്പോര്ട്ടുകളുടെ യാത്രാ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെയാണ് ഹെന്ലി പാസ്പോര്ട്ട് സൂചിക അളക്കുന്നു. ഇന്ത്യയുടെ മൊബിലിറ്റി സ്കോര് 56 എന്നതിനര്ത്ഥം ഇന്ത്യന് പാസ്പോര്ട്ട് ഉടമകള്ക്ക് പുറപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പ് വിസ ലഭിക്കാതെ 56 ലക്ഷ്യസ്ഥാനങ്ങളില് പ്രവേശിക്കാന് കഴിയും എന്നാണ്. ഈ ലക്ഷ്യസ്ഥാനങ്ങളില് ഭൂരിഭാഗവും ഏഷ്യ, ആഫ്രിക്ക, ദ്വീപ് രാഷ്ട്രങ്ങള് എന്നിവിടങ്ങളിലാണ്. അതേസമയം യുഎസ്, യുകെ, മിക്ക യൂറോപ്യന് രാജ്യങ്ങള് എന്നിവയുള്പ്പെടെയുള്ള പ്രധാന ലക്ഷ്യസ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് ഇന്ത്യക്കാര്ക്ക് ഇപ്പോഴും മുന്കൂര് വിസ ആവശ്യമാണ്. പാസ്പോര്ട്ട് റാങ്കിംഗുകള് ആപേക്ഷികമാണ്. രാജ്യങ്ങള് അവരുടെ വിസ നയങ്ങള് പരിഷ്കരിക്കുമ്പോള് ഇത് മാറുന്നു. ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക സ്കെയിലോ ഭൗമരാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനമോ മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കിയല്ല, നയതന്ത്ര ബന്ധങ്ങള്, പരസ്പര വിസ ക്രമീകരണങ്ങള്, അതിര്ത്തി സുരക്ഷാ മാനദണ്ഡങ്ങള്, യാത്രാ രേഖകളിലുള്ള ആഗോള വിശ്വാസം എന്നിവയാണ് പാസ്പോര്ട്ടിന്റെ ശക്തിയെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നത്. അതേസമയം 14 വര്ഷത്തിനു ശേഷം ആദ്യമായി ഇന്ത്യ പാസ്പോര്ട്ട് ഫീസ് പരിഷ്കരിച്ചിരുന്നു. പുതിയ നിരക്കുകള് ജൂലൈ 1 മുതല് പ്രാബല്യത്തില് വന്നു. 36 പേജുള്ള ഒരു സാധാരണ പാസ്പോര്ട്ടിന് ഇപ്പോള് 2,500 രൂപ ആണ് നിരക്ക്. നേരത്തെ ഇത് 1,500 രൂപയായിരുന്നു. അതേസമയം തത്കാല് സേവനങ്ങള്, 60 പേജുള്ള പാസ്പോര്ട്ടുകള്, പൊലീസ് ക്ലിയറന്സ് സര്ട്ടിഫിക്കറ്റുകള് എന്നിവയുടെ നിരക്കുകളും വര്ധിച്ചു. വിദേശത്തും പുതുക്കിയ ഫീസ് ഘടന ബാധകമാണ്. യുഎഇയില്, അബുദാബിയിലെ ഇന്ത്യന് എംബസിയും ദുബായിലെ കോണ്സുലേറ്റ് ജനറല് ഓഫ് ഇന്ത്യയും ജൂലൈ 1 മുതല് പാസ്പോര്ട്ട് നിരക്കുകള് വര്ധിപ്പിച്ചു. 36 പേജുള്ള ഒരു സാധാരണ പാസ്പോര്ട്ടിന് ഇപ്പോള് 450 ദിര്ഹവും തത്കാല് പ്രോസസിംഗിന് 900 ദിര്ഹവുമാണ്. അധിക സേവന ദാതാവും ഇന്ത്യന് കമ്മ്യൂണിറ്റി വെല്ഫെയര് ഫണ്ടും നിരക്കുകള് പ്രത്യേകം നല്കണം. സമീപ വര്ഷങ്ങളില് വിസ രഹിത ആക്സസില് ക്രമാനുഗതമായ പുരോഗതി ഉണ്ടായിട്ടും, മറ്റ് മുന്നിര പാസ്പോര്ട്ടുകളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോള് മൊബിലിറ്റി ഇന്ത്യയുടെ ഏറ്റവും ദുര്ബലമായ മേഖലയായി തുടരുന്നു. ഗ്ലോബല് പാസ്പോര്ട്ട് ഇന്ഡക്സ് 2026 അനുസരിച്ച്, ഇന്ത്യയുടെ മൊബിലിറ്റി റാങ്കിംഗ് ആഗോളതലത്തില് 136-ാം സ്ഥാനത്താണ്, ഇത് മറ്റ് രാജ്യങ്ങള് യാത്രാ ആക്സസ് വേഗത്തില് വികസിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കൂടുതല് ഉഭയകക്ഷി വിസ-വെയ്വര് കരാറുകള്, മെച്ചപ്പെട്ട പാസ്പോര്ട്ട് സുരക്ഷ, ഡിജിറ്റല് ഐഡന്റിറ്റി സംവിധാനങ്ങള്, സുസ്ഥിരമായ നയതന്ത്ര ഇടപെടല് എന്നിവയിലൂടെ ഇന്ത്യയ്ക്ക് പാസ്പോര്ട്ട് ശക്തിപ്പെടുത്താന് കഴിയുമെന്ന് വിദഗ്ധര് പറയുന്നു. 192 ലക്ഷ്യസ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് വിസ രഹിത അല്ലെങ്കില് വിസ ഓണ്-അറൈവല് ആക്സസ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന സിംഗപ്പൂരിന്റേതാണ് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ പാസ്പോര്ട്ട്. 188 ലക്ഷ്യസ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് പ്രവേശനവുമായി ജപ്പാന്, ദക്ഷിണ കൊറിയ, യുഎഇ എന്നീ രാജ്യങ്ങളാണ് രണ്ടാം സ്ഥാനത്ത്. ജര്മ്മനി, ഫ്രാന്സ്, സ്പെയിന് എന്നിവയുള്പ്പെടെയുള്ള യൂറോപ്യന് രാജ്യങ്ങള് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ പാസ്പോര്ട്ടുകളില് തുടരുന്നു, ഓരോന്നിനും 185 ലധികം ലക്ഷ്യസ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് പ്രവേശനം നല്കുന്നു. യുഎസ്, യുകെ എന്നീ രാജ്യങ്ങളുടേതും ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ പാസ്പോര്ട്ടുകളില് ഒന്നാണ്. പുതിയ പാസ്പോര്ട്ട് റാങ്കിംഗില് ഇന്ത്യ പിന്നോട്ട് പോയെങ്കിലും, ഇന്ത്യന് പാസ്പോര്ട്ട് ഉടമകള്ക്ക് വിസ മുന്കൂട്ടി ലഭിക്കാതെ 56 സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യാം.