ജീവിതത്തിരക്കുകൾക്കിടയിൽ മനസ്സിനെ ശാന്തമാക്കാനും പുതിയൊരു ദിവസത്തെ ഉന്മേഷത്തോടെ സ്വീകരിക്കാനും രാവിലെ അല്പം സമയം ശ്വസന വ്യായാമങ്ങൾക്കായി മാറ്റിവെക്കുന്നത് ഇപ്പോൾ ആളുകൾക്കിടയിൽ ഏറെ ജനപ്രിയമായി മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. യോഗയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതലായി ആളുകൾ പരിശീലിക്കുന്ന ഒന്നാണ് 'നാഡി ശോധൻ പ്രാണായാമം' അഥവാ 'അനുലോം വിലോം'. മാറിമാറി മൂക്കിലൂടെ ശ്വാസമെടുക്കുന്ന ഈ രീതി മാനസിക സമ്മർദ്ദം കുറയ്ക്കാനും ഏകാഗ്രത വർദ്ധിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കുമെന്നാണ് വിദഗ്ദ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത്.
സംസ്കൃത ഭാഷയിൽ 'നാഡി' എന്നാൽ ഊർജ്ജ പ്രവാഹമുള്ള നാഡീഞരമ്പുകൾ എന്നും 'ശോധൻ' എന്നാൽ ശുദ്ധീകരണം എന്നുമാണ് അർത്ഥം. 'പ്രാണായാമം' എന്നാൽ ശ്വാസഗതിയെ നിയന്ത്രിക്കുക എന്നാണ്. അതായത്, ശരീരത്തിലെ ഊർജ്ജ ചാനലുകളെ ശുദ്ധീകരിച്ച് മനസ്സിനെ ശാന്തമാക്കുന്ന ലളിതമായ ശ്വസന രീതിയാണിത്. പരമ്പരാഗത യോഗ ശാസ്ത്രത്തിൽ മാത്രമല്ല, ആധുനിക മെഡിക്കൽ പഠനങ്ങളിലും ഈ ശ്വസന വ്യായാമം രക്തസമ്മർദ്ദം നിയന്ത്രിക്കാനും മാനസികാരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുത്താനും സഹായിക്കുമെന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.
വളരെ ലളിതമായി ആർക്കും ചെയ്യാവുന്ന രീതിയിലാണ് ഈ ശ്വസന വ്യായാമം ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇത് ചെയ്യുന്നതിനായി ആദ്യം നട്ടെല്ല് നേരെയാക്കി, തോളുകൾ അയച്ചുവിട്ട് വളരെ സുഖകരമായ ഒരു അവസ്ഥയിൽ ഇരിക്കുക. ഇടതുകൈ ഇടത് മുട്ടിന്മേൽ വിശ്രമിക്കാൻ അനുവദിക്കുക. വലതുകൈയ്യുടെ തള്ളവിരലും മോതിരവിരലും ഉപയോഗിച്ചാണ് മൂക്കിലെ ദ്വാരങ്ങൾ മാറിമാറി അടയ്ക്കേണ്ടത്. ആദ്യം ഒരു വശത്തെ മൂക്കിലൂടെ ശ്വാസം പൂർണ്ണമായി പുറത്തുവിട്ട്, അതേ വശത്തുകൂടി തന്നെ വീണ്ടും പതുക്കെ ഉള്ളിലേക്ക് ശ്വാസമെടുക്കുക. അതിനുശേഷം ആ വശം അടച്ച് മറുഭാഗത്തുകൂടി ശ്വാസം പുറത്തുവിടുക. വീണ്ടും ആ വശത്തുകൂടി തന്നെ ഉള്ളിലേക്ക് ശ്വാസമെടുക്കുക. ഈ രീതിയിൽ രണ്ട് മൂക്കിലൂടെയും ശ്വാസം എടുത്ത് പൂർത്തിയാക്കുമ്പോഴാണ് ഒരു സൈക്കിൾ അല്ലെങ്കിൽ ഒരു റൗണ്ട് ആകുന്നത്. തുടക്കക്കാർ വളരെ പതുക്കെയും ശബ്ദമില്ലാതെയും ഒൻപത് തവണ വരെ ഇത് ചെയ്യാൻ ശ്രദ്ധിക്കണം. രാവിലെ വെറും വയറ്റിൽ ചെയ്യുന്നതാണ് ഏറ്റവും ഉചിതം. ഈ പ്രാണായാമത്തിന് ശേഷം ചെറിയൊരു ധ്യാനം ചെയ്യുന്നത് ഇരട്ടി ഗുണം നൽകും. തെറ്റായ ജീവിതശൈലി, മാനസിക ആഘാതങ്ങൾ, ശരീരത്തിലെ വിഷാംശങ്ങൾ, അമിതമായ ചിന്തകൾ എന്നിവ കാരണം നമ്മുടെ ശരീരത്തിലെ നാഡീവ്യൂഹങ്ങളിൽ തടസ്സങ്ങൾ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ഇത് ശരീരത്തിലെ ഊർജ്ജം കുറയ്ക്കാനും അലസത, ദേഷ്യം, അമിതമായ ശരീര താപം എന്നിവയ്ക്കും കാരണമാകും. നാഡി ശോധൻ പ്രാണായാമം പതിവായി ചെയ്യുന്നതിലൂടെ ഈ തടസ്സങ്ങൾ മാറുകയും മനസ്സ് പൂർണ്ണമായി ശാന്തമാകുകയും ചെയ്യും. മസ്തിഷ്കത്തിന്റെ രണ്ട് വശങ്ങളെയും (ലോജിക്കൽ, ഇമോഷണൽ) ഒരുപോലെ സമതുലിതമാക്കാൻ ഈ വ്യായാമത്തിന് സാധിക്കും. കൂടാതെ, ശ്വാസകോശത്തിന്റെ കാര്യക്ഷമത കൂട്ടാനും, ശരീരത്തിലെ രക്തചംക്രമണം മെച്ചപ്പെടുത്താനും, ശരീര താപനില കൃത്യമായി നിലനിർത്താനും ഇത് സഹായിക്കുന്നു. ക്ലീവ്ലാൻഡ് ക്ലിനിക്കിന്റെ പഠനങ്ങൾ പ്രകാരം ഇത് ഏകാഗ്രത കൂട്ടാനും ശരീരത്തിലെ പേശീവലിവ് കുറയ്ക്കാനും മികച്ചൊരു മാർഗ്ഗമാണ്. (ശ്രദ്ധിക്കുക: യോഗ ശരീരത്തിനും മനസ്സിനും ഏറെ ഗുണം ചെയ്യുമെങ്കിലും ഇത് കൃത്യമായ ചികിത്സയ്ക്ക് പകരമല്ല. ശരിയായ ഫലം ലഭിക്കുന്നതിനായി തുടക്കക്കാർ ഒരു സർട്ടിഫൈഡ് യോഗ ട്രെയിനറുടെ കീഴിൽ മാത്രം ഇത് പഠിച്ച് പരിശീലിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക).നാഡി ശോധൻ പ്രാണായാമം ചെയ്യേണ്ടത് എങ്ങനെ?
അനുലോം വിലോം ചെയ്യുന്നതുകൊണ്ടുള്ള പ്രധാന ഗുണങ്ങൾ