കഴിഞ്ഞ കുറച്ച് വര്ഷങ്ങളായി, കേന്ദ്ര ബാങ്കുകള് വലിയ അളവില് സ്വര്ണം വാങ്ങിക്കൂട്ടിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഈ പ്രവണത വര്ദ്ധിച്ചതോടെ, 1975 ന് ശേഷമുള്ള ഏറ്റവും ഉയര്ന്ന അളവിലുള്ള സ്വര്ണം ഇപ്പോള് ഔദ്യോഗിക ഏജന്സികളുടെ കൈവശമെത്തി. നിലവില് 36,000 ടണ്ണിലധികം സ്വര്ണമാണ് വിവിധ കേന്ദ്ര ബാങ്കുകളുടെ കൈവശമുള്ളത്. 2022-ല് റഷ്യ ഉക്രെയ്നിനെ ആക്രമിച്ചതിന് ശേഷം സെന്ട്രല് ബാങ്കുകളുടെ സ്വര്ണ വാങ്ങല് ക്രമാതീതമായി വര്ധിച്ചു.
കഴിഞ്ഞ നാല് വര്ഷത്തിനിടെ സെന്ട്രല് ബാങ്കുകള് പ്രതിവര്ഷം ശരാശരി 1,000 ടണ് വാങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്ന് വേള്ഡ് ഗോള്ഡ് കൗണ്സില് പറയുന്നു. മുന് ദശകത്തിന്റെ ശരാശരിയുടെ ഇരട്ടിയാണിത്. കഴിഞ്ഞ വര്ഷത്തെ സ്വര്ണ വിലയിലെ കുതിച്ചുചാട്ടത്തിന് പിന്നിലെ ഒരു പ്രധാന ഘടകമാണിത്. ഇത്തവണ സര്വേയില് പങ്കെടുത്ത സെന്ട്രല് ബാങ്കുകളില് റെക്കോര്ഡ് 45 ശതമാനം പേരും അടുത്ത വര്ഷം തങ്ങളുടെ ഹോള്ഡിംഗ് വര്ധിപ്പിക്കുമെന്ന് കൗണ്സില് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.
സെന്ട്രല് ബാങ്കുകള് വിവിധ ആസ്തികള് കരുതല് അല്ലെങ്കില് സമ്പാദ്യമായി കൈവശം വയ്ക്കുന്നു. അവരുടെ കറന്സിയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിന് സാമ്പത്തിക വിപണികളില് ഇടപെടാന് സഹായിക്കുന്നതിന് അല്ലെങ്കില് വിപണി സമ്മര്ദ്ദ സമയങ്ങളില് അവര്ക്ക് ഈ ആസ്തികള് ഉപയോഗിക്കാം. കറന്സി പ്രതിസന്ധി ഘട്ടങ്ങളില് (2001 ഏപ്രിലില് ഓസ്ട്രേലിയന് ഡോളര് 47,75 യുഎസ് സെന്റായി താഴ്ന്നപ്പോള് പോലുള്ളവ) സമ്മര്ദ്ദങ്ങള് കുറയ്ക്കാന് കരുതല് ധനം സഹായിക്കും. അല്ലെങ്കില് വിദേശത്ത് നിന്ന് കടം വാങ്ങുന്നത് ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതോ വളരെ ചെലവേറിയതോ ആകുമ്പോഴും ഈ കരുതല് ആസ്തികള് ഉപയോഗിക്കാം. ഈ കരുതല് ആസ്തികള് വിദേശ കറന്സികളിലാണ് സൂക്ഷിക്കുന്നത്. സാധാരണയായി യുഎസ് ട്രഷറികള്, നിക്ഷേപങ്ങള്, ബാങ്ക് നോട്ടുകള്, സ്വര്ണം പോലുള്ള വിലയേറിയ ലോഹങ്ങള് തുടങ്ങിയ സര്ക്കാര് കടങ്ങള് ഇതില് ഉള്പ്പെടുന്നു. സ്വര്ണത്തിനായുള്ള ശക്തമായ സെന്ട്രല് ബാങ്ക് ഡിമാന്ഡ് വിശാലമായ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ളതല്ല. 2009 മുതല് ഇത് പ്രധാനമായും റഷ്യ, ചൈന, തുര്ക്കി, ഇന്ത്യ, കസാക്കിസ്ഥാന് എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള വളര്ന്നുവരുന്ന വിപണികളില് നിന്നും വികസ്വര സമ്പദ്വ്യവസ്ഥകളില് നിന്നുമാണ് വരുന്നത്. ഇതിന് നിരവധി കാരണങ്ങളുണ്ട്. വേള്ഡ് ഗോള്ഡ് കൗണ്സിലിന്റെ സെന്ട്രല് ബാങ്കുകളുടെ വാര്ഷിക സര്വേയില് 90 ശതമാനം പേരും പ്രതിസന്ധി ഘട്ടങ്ങളില് സ്വര്ണത്തിന്റെ പ്രകടനത്തെ ആശ്രയിച്ചുവെന്ന് കണ്ടെത്തി. മറ്റ് പ്രധാന കാരണങ്ങള് സ്വര്ണം ദീര്ഘകാല മൂല്യശേഖരമാണ് എന്നതാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് ഉയര്ന്ന പണപ്പെരുപ്പ കാലഘട്ടങ്ങളില് ഇത് ഏറെ ഗുണം ചെയ്യും. വിദേശ സര്ക്കാരുകള്ക്ക് ഏര്പ്പെടുത്താവുന്ന സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങള്ക്കെതിരെയും സ്വര്ണം സംരക്ഷണം നല്കുന്നു. ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ പണത്തിലേക്കോ സാമ്പത്തിക സേവനങ്ങളിലേക്കോ ആഗോള വിപണികളിലേക്കോ ഉള്ള പ്രവേശനം നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനോ പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നതിനോ രൂപകല്പ്പന ചെയ്ത ശിക്ഷാ നടപടികളാണ് സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങള്. ഒരു രാജ്യത്തിന്മേല് സമ്മര്ദ്ദം ചെലുത്താനും അതിന്റെ പെരുമാറ്റത്തെ സ്വാധീനിക്കാനും സര്ക്കാരുകള് ഉപരോധങ്ങള് ഉപയോഗിക്കുന്നു. വളര്ന്നുവരുന്ന വിപണി സമ്പദ്വ്യവസ്ഥകള് സ്വര്ണത്തിലേക്കുള്ള ത്വരിതഗതിയിലുള്ള നീക്കത്തിന് പിന്നില് അമേരിക്ക, യൂറോപ്യന് യൂണിയന്, മറ്റ് സര്ക്കാരുകള് എന്നിവയുടെ വര്ധിച്ചുവരുന്ന സാമ്പത്തിക ഉപരോധ ഉപയോഗമാണെന്ന് ഗവേഷണങ്ങള് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. 2014 ല് ക്രിമിയ പിടിച്ചടക്കിയതിനുശേഷം റഷ്യയ്ക്ക് മേല് സാമ്പത്തിക ഉപരോധം ഏര്പ്പെടുത്തിയതിനെത്തുടര്ന്ന്, റഷ്യന് സെന്ട്രല് ബാങ്ക് സ്വര്ണ വാങ്ങലുകള് ത്വരിതപ്പെടുത്തി. അത്തരത്തില് 2014 മുതല് മറ്റേതൊരു രാജ്യത്തേക്കാളും കൂടുതല് സ്വര്ണം വാങ്ങിയ രാജ്യമായും റഷ്യ മാറി. 2022 ല് അന്താരാഷ്ട്ര പേയ്മെന്റ് സംവിധാനമായ SWIFT ല് നിന്ന് റഷ്യയെ ഒഴിവാക്കിയതും അതിന്റെ സെന്ട്രല് ബാങ്കിന്റെ വിദേശ ആസ്തികളില് ഏകദേശം 300 ബില്യണ് യുഎസ് ഡോളര് മരവിപ്പിച്ചതും നിരവധി വളര്ന്നുവരുന്ന വിപണികളിലും വികസ്വര സമ്പദ്വ്യവസ്ഥകളിലും, പ്രത്യേകിച്ച് ചൈന, തുര്ക്കി, ഇന്ത്യ എന്നിവിടങ്ങളില് സ്വര്ണ വാങ്ങലുകള് കൂടുതല് ഉയരാന് കാരണമായി. വേള്ഡ് ഗോള്ഡ് കൗണ്സില് അടുത്തിടെ നടത്തിയ സെന്ട്രല് ബാങ്കുകളുടെ സര്വേ ഉപരോധങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകള് ഉയര്ത്തിക്കാട്ടി. വളര്ന്നുവരുന്ന വിപണികളിലെയും വികസ്വര സമ്പദ്വ്യവസ്ഥകളിലെയും ഏകദേശം 37 ശതമാനം കേന്ദ്ര ബാങ്കുകളും ഉപരോധങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകള് അല്ലെങ്കില് അന്താരാഷ്ട്ര പണ വ്യവസ്ഥയിലെ മാറ്റങ്ങളുടെ പ്രവചനം എന്നിവയാണ് സ്വര്ണം കൈവശം വയ്ക്കാനുള്ള തീരുമാനത്തിന് പിന്നിലെ ഘടകങ്ങളായി റിപ്പോര്ട്ട് ചെയ്തത്. ഔദ്യോഗിക കരുതല് ശേഖരത്തിന്റെ മിശ്രിതവും മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നതിനാലാണ് സെന്ട്രല് ബാങ്കുകള് സ്വര്ണത്തില് കൂടുതല് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. യൂറോപ്യന് സെന്ട്രല് ബാങ്ക് ഗവേഷണം കാണിക്കുന്നത് സെന്ട്രല് ബാങ്ക് സ്വര്ണ കരുതല് ശേഖരം (27 ശതമാനം) ഇപ്പോള് യുഎസ് ട്രഷറികളുടെ (22 ശതമാനം) കൈവശം വയ്ക്കുന്നതിനേക്കാള് വലുതാണ് എന്നാണ്. സ്വര്ണ വിലയിലെ കുതിച്ചുചാട്ടവും ഈ മാറ്റത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗമാണ്. ആഗോളതലത്തില് പ്രബലമായ യുഎസ് ഡോളറിനെ ആശ്രയിക്കുന്നതില് നിന്ന് ബോധപൂര്വമായ ഒരു നീക്കത്തിന്റെ ഭാഗമാണെങ്കിലും, സ്വര്ണം ഇപ്പോഴും മൊത്തം ഔദ്യോഗിക കരുതല് ശേഖരത്തിന്റെ ഒരു ചെറിയ ഭാഗം മാത്രമാണ്. സാമ്പത്തിക അനിശ്ചിതത്വവും ഭൗമരാഷ്ട്രീയ അപകടസാധ്യതകളും ഉയര്ന്ന നിലയില് തുടരുന്നിടത്തോളം, കേന്ദ്ര ബാങ്കുകള്ക്ക് സ്വര്ണം കൈവശം വയ്ക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം എപ്പോഴും ഉണ്ടായിരിക്കും. എന്നാല് പ്രധാന കറന്സികള് സ്വര്ണ നിലവാരവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരുന്ന പഴയ പ്രതാപത്തിലേക്ക് മടങ്ങാന് സാധ്യതയില്ല എന്നാണ് വിദഗ്ധര് പറയുന്നത്.