ഇന്ത്യയുടെ നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങള്‍: നിർണ്ണായകമായി പുടിനും സെലൻസ്‌കിയുമായുള്ള നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ കൂടിക്കാഴ്ചകൾ

By Desk

Updated: Thursday, August 29, 2024, 10:39 [IST]

സങ്കീർണ്ണവും പലപ്പോഴും അസ്ഥിരവുമായ ലോകരാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഇന്ത്യ പ്രധാന ശക്തിയായി മാറുകയാണ്. റഷ്യൻ പ്രസിഡൻ്റ് വ്‌ളാഡമിർ പുടിൻ, ഉക്രേനിയൻ പ്രസിഡൻ്റ് വ്ലോഡൈമർ സെലെൻസ്‌കി എന്നിവരുമായി പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി അടുത്തിടെ നടത്തിയ കൂടിക്കാഴ്ചകള്‍ ആഗോളതലത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ സ്ഥാനം എത്രമാത്രം പ്രധാനപ്പെട്ടതായി മാറുന്നുവെന്നത് വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ഉക്രൈന്‍ പ്രതിസന്ധിയുടെ പശ്ചാത്തലത്തില്‍ ഭൂരിഭാഗം ലോക നേതാക്കളും ഉക്രെയ്നിനൊപ്പം നിൽക്കുകയും റഷ്യയെ ആക്രമണകാരിയാണെന്ന് മുദ്രകുത്തുകയുമാണ് ചെയ്തത്. എന്നാല്‍ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി ഈ സാഹചര്യത്തില്‍ സ്വീകരിച്ച നിലപാട് ഏറെ ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഇരു രാജ്യങ്ങളുമായുള്ള മോദിയുടെ നയതന്ത്ര ഇടപെടലാണ് ഇവിടെ പ്രധാനം. അന്താരാഷ്ട്ര ബന്ധങ്ങള്‍, രാജ്യത്തിന്റെ താൽപ്പര്യം, സമാധാനം തുടങ്ങിയ വിവിധ മേഖലകളില്‍ വേരൂന്നിക്കൊണ്ടുള്ള ഇന്ത്യയുടെ സൂക്ഷ്മമായ സമീപനം ഈ കൂടിക്കാഴ്ചകളിലൂടെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.

മോദിയുടെ നയതന്ത്രത്തിൻ്റെ പ്രാധാന്യം

നിർണ്ണായകമായ ഒരു ഘട്ടത്തിലാണ് പുടിനും സെലൻസ്‌കിയുമായി പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി കൂട്ടിക്കാഴ്ച നടത്തുന്നത്. റഷ്യയും ഉക്രെയ്നും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം രൂക്ഷമായിക്കൊണ്ടിരിക്കെ ആഗോള സമൂഹം വലിയ തോതിൽ ധ്രുവീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണ്. തുടക്കം മുതല്‍ തന്നെ അമേരിക്കയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങൾ റഷ്യയ്‌ക്കെതിരെ കടുത്ത ഉപരോധം ഏർപ്പെടുത്തുകയും യുക്രെയ്‌നിന് ശക്തമായ പിന്തുണ നൽകുകയും ചെയ്തു.

ഇന്ത്യയും സമാനമായ നിലപാട് സ്വീകരിക്കണമെന്ന സമ്മർദം ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും ഇന്ത്യയുടെ സമീപനം വളരെ വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു. ഇരുപക്ഷത്തെയും അകറ്റുന്നത് ഒഴിവാക്കിക്കൊണ്ടുള്ള ശ്രദ്ധാപൂർവ്വമായ നയം ഇന്ത്യ സ്വീകരിച്ചു. ഇന്ത്യയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, പുടിനും സെലൻസ്‌കിയുമായും കൂടിക്കാഴ്‌ച നടത്തുന്നത് ഒരു നയതന്ത്രപരമായ നീക്കം മാത്രമല്ല. സംഘർഷം തുടരുന്ന രണ്ട് രാജ്യങ്ങളെ സമാധാനത്തിന്റെ പാതയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാനുള്ള ഒരു മധ്യസ്ഥനെന്ന നിലയിലുള്ള ഇന്ത്യയുടെ പങ്ക് ഇത് എടുത്തുകാണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഇരു നേതാക്കളുമായും ബന്ധം പുലർത്തുകയും സന്ദശനം നടത്തുകയം ചെയ്യുന്നതോടെ ഇന്ത്യയുടെ ദീർഘകാല മുഖമുദ്രയായ ചേരിചേരാ നയവും സമാധാന താല്‍പര്യവും ശക്തിപ്പെടുത്താനുള്ള പ്രതിബദ്ധതയും മോദിയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നു. ഈ നീക്കം ഇന്ത്യയുടെ ആഗോള പ്രസക്തി മെച്ചപ്പെടുത്തുക മാത്രമല്ല, ആഗോള സുരക്ഷയ്ക്ക് നിർണായകമായ ഒരു മേഖലയിലെ സമാധാന ശ്രമങ്ങൾക്ക് സംഭാവന നൽകാനുള്ള വഴികൾ തുറക്കുന്നതിലേക്ക് രാജ്യത്തെ നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

റഷ്യയുമായും അമേരിക്കയുമായും സന്തുലിത ബന്ധം

ചരിത്രപരമായി തന്നെ ശക്തമായ ബന്ധം വെച്ച് പുലർത്തുന്ന രാജ്യങ്ങളാണ് ഇന്ത്യയും റഷ്യയും. ശീതയുദ്ധകാലത്ത്, സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ ഇന്ത്യയുടെ ഏറ്റവും വിശ്വസനീയമായ സഖ്യകക്ഷികളിലൊന്നായിരുന്നു. അവർ ഇന്ത്യക്ക് സൈനിക പിന്തുണയും നയതന്ത്ര പിന്തുണയും നൽകി. ഇന്ന്, റഷ്യയും ഒരു പ്രധാന പങ്കാളിയായി തുടരുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് പ്രതിരോധ മേഖലയിൽ. ഇന്ത്യ റഷ്യൻ സൈനിക ഉപകരണങ്ങളേയും സാങ്കേതികവിദ്യയേയും വളരെയധികം ആശ്രയിക്കുന്നു.

മറുവശത്ത് ഇന്ത്യ അമേരിക്കയുമായുള്ള ബന്ധവും ഇതിനിടയില്‍ ശക്തമായ നിലയില്‍ തന്നെ വളർത്തിയെടുത്തു. പ്രത്യേകിച്ച് വ്യാപാരം, പ്രതിരോധം, സാങ്കേതികവിദ്യ എന്നീ മേഖലകളിൽ. ബാഹ്യ സമ്മർദങ്ങൾക്ക് വഴങ്ങാതെ, സങ്കീർണ്ണമായ ഭൗമരാഷ്ട്രീയ മേഖലയില്‍ ഇന്ത്യയുടെ തന്ത്രപരമായ നീക്കങ്ങള്‍ക്കുള്ള തെളിവാണ് ഒരേ സമയം തന്നെ ഈ രണ്ട് രാജ്യങ്ങളുമായും ശക്തമായ ബന്ധം സ്ഥാപിക്കാന്‍ സാധിച്ചത്.

ഉക്രൈൻ സംഘർഷത്തിന്റെ കാര്യത്തില്‍ വ്യത്യസ്ത നിലപാടുകൾ സ്വീകരിച്ചിട്ടും റഷ്യയും യുഎസുമായുള്ള ബന്ധം നിലനിർത്താനും ശക്തിപ്പെടുത്താനും കഴിഞ്ഞതും പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയുടെ ശ്രദ്ധേയമായ നയതന്ത്ര നേട്ടമാണ് എന്നതില്‍ സംശയമില്ല. റഷ്യയിൽ നിന്ന് ക്രൂഡ് ഓയിൽ വാങ്ങുന്നത് തുടരുന്നതിനിടയിൽ, യുഎസുമായുള്ള പ്രതിരോധ, സാമ്പത്തിക പങ്കാളിത്തവും ഇന്ത്യ വിപുലീകരിച്ചു. ഈ സന്തുലിത നീക്കം ഇന്ത്യയുടെ തന്ത്രപരമായ താൽപ്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുക മാത്രമല്ല, ഒരു ബഹുധ്രുവ ലോകത്ത് സ്വതന്ത്രമായി പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള അതിൻ്റെ കഴിവ് വിളിച്ചോതുകയും ചെയ്തു.

യുറേഷ്യയിലെയും യൂറോപ്പിലെയും ഭൗമരാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനങ്ങള്‍

റഷ്യയുമായും ഉക്രെയ്നുമായും ഇന്ത്യയുടെ ഇടപെടൽ വിശാലമായ യുറേഷ്യൻ, യൂറോപ്യൻ മേഖലകളിലും സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നതാണ്. റഷ്യ നിർണ്ണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്ന യുറേഷ്യയിൽ, ഇന്ത്യയുടെ നിഷ്പക്ഷ നിലപാട്, പ്രാദേശിക സുരക്ഷാ ചർച്ചകളില്‍ ഒരു പ്രധാന പങ്കായി തുടരുമെന്ന് ഉറപ്പാക്കുന്നു. മേഖലയുടെ തന്ത്രപരമായ പ്രാധാന്യവും പ്രധാന ആഗോള ശക്തികള്‍ തമ്മിലുള്ള അധികാര പോരാട്ടങ്ങളും കണക്കിലെടുക്കുമ്പോൾ ഇത് നിർണായകമാണ് എന്നതില്‍ സംശയമില്ല.

ഉക്രെയ്നുമായുള്ള മോദിയുടെ ബന്ധവും ചർച്ചകളും വിശാലമായ അന്താരാഷ്‌ട്ര മാനദണ്ഡങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്ന, പ്രാദേശിക സമഗ്രതയ്ക്കും പരമാധികാരത്തിനും വേണ്ടിയുള്ള ഇന്ത്യയുടെ പിന്തുണയേയും വ്യക്തമാക്കുന്നു. അതേസമയം, റഷ്യയുമായി ഇടപഴകുന്നതിലൂടെ, സംഘർഷങ്ങൾ പരിഹരിക്കുന്നതിൽ ചർച്ചകളുടേയും നയതന്ത്രത്തിൻ്റെയും പ്രാധാന്യവും ഇന്ത്യ അടിവരയിടുന്നു. എല്ലാ കക്ഷികളുമായും ആശയവിനിമയത്തിനുള്ള തുറന്ന ചാനലുകൾ നിലനിർത്തുന്നതിൻ്റെ പ്രയോജനങ്ങൾ ഉയർത്തിക്കാട്ടിക്കൊണ്ട്, ഈ തന്ത്രപ്രധാനമായ ഇരട്ട സമീപനം, വലിയ ശക്തിവൈരാഗ്യങ്ങളുടെ കെടുതികള്‍ നേരിടുന്ന മറ്റ് രാജ്യങ്ങൾക്ക് ഒരു മാതൃകയായി മാറുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഇന്ത്യയുടെ സമീപനത്തിൽ നിന്നുള്ള പാഠങ്ങൾ

പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയുടെ കീഴിൽ ഇന്ത്യയുടെ നയതന്ത്ര സമീപനങ്ങളില്‍ നിന്ന് ലോകത്തിന് വിലപ്പെട്ട പാഠങ്ങൾ പഠിക്കാനാകും. ഒന്നാമതായി, അന്താരാഷ്ട്ര ബന്ധങ്ങളിൽ തന്ത്രപരമായ സ്വയംഭരണം നിലനിർത്തുന്നതിൻ്റെ പ്രാധാന്യമാണ്. അത് ആഗോള സമാധാന ശ്രമങ്ങൾക്ക് സംഭാവന നൽകുകയും സ്വന്തം താൽപ്പര്യങ്ങൾ പിന്തുടരാൻ ഒരു രാജ്യത്തെ അനുവദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

രണ്ടാമതായി, അഹിംസയോടും ചർച്ചകളോടുമുള്ള ഇന്ത്യയുടെ പ്രതിബദ്ധത, അതിൻ്റെ സാംസ്കാരികവും ചരിത്രപരവുമായ ധാർമ്മികതയിൽ ആഴത്തിൽ വേരൂന്നിയ തത്ത്വങ്ങൾ എന്നിവ സംഘർഷ പരിഹാരത്തിന് ഒരു ബദൽ സമീപനം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. അത് പരസ്പരമുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലിനേക്കാൾ നയതന്ത്രത്തിന് മുൻഗണന നൽകുന്നു.

ഊഷ്മളമായ സ്വീകരണം

റഷ്യയിലും ഉക്രെയ്നിലും പ്രധാനമന്ത്രി മോദിക്ക് ലഭിച്ച ഊഷ്മളമായ സ്വീകരണം അഭൂതപൂർവമാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് നിലവിലെ ഭൗമരാഷ്ട്രീയ കാലാവസ്ഥ കണക്കിലെടുക്കുമ്പോൾ. ഇരു രാജ്യങ്ങൾക്കും ഇന്ത്യയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ബഹുമാനവും വിശ്വാസവും എതിർ കക്ഷികൾക്കിടയിൽ പാലമായി പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള കഴിവും പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. ഈ സ്വീകരണം മോദിയുടെ നയതന്ത്ര നൈപുണ്യത്തിൻ്റെ മാത്രമല്ല, ആഗോളതലത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന സ്വാധീനത്തിൻ്റെ തെളിവും കൂടിയാണ്.

അഹിംസയ്ക്കായുള്ള ഇന്ത്യയുടെ പ്രതിബദ്ധത

ഇന്ത്യയുടെ വിദേശനയത്തിൻ്റെ കാതൽ എന്ന് പറയുന്നത് മഹാത്മാഗാന്ധി ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച അഹിംസയോടുള്ള പ്രതിബദ്ധതയാണ്. റഷ്യയുമായും ഉക്രെയ്നുമായും ഇടപഴകികൊണ്ട് പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയും ഈ തത്ത്വത്തിൽ ഉറച്ചുനിന്നു. സംഘർഷത്തിനുള്ള ഒരേയൊരു പ്രായോഗിക പരിഹാരം എന്ന നിലയില്‍ സമാധാനത്തിനും സംഭാഷണത്തിനും വേണ്ടി അദ്ദേഹം വാദിച്ചു. അഹിംസയോടുള്ള ആഴത്തിലുള്ള പ്രതിബദ്ധതയുടെ അടിവരയിടുന്ന ഇന്ത്യയുടെ ഈ നയതന്ത്ര ശ്രമങ്ങൾ, സംഘർഷങ്ങളുടെ വലിയ ഭീഷണികള്‍ നേരിടുന്ന ലോകത്ത് പ്രതീക്ഷയുടെ വെളിച്ചം വീശുന്നു.