ഭോജ്ശാല-കമല് മൗല മസ്ജിദ് സമുച്ചയത്തില് ക്ഷേത്രാവശിഷ്ടങ്ങളെന്ന് പുരാവസ്തു വകുപ്പ്
ഭോപ്പാല്: ഭോജ്ശാല-കമല് മൗല മസ്ജിദ് സമുച്ചയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ശാസ്ത്രീയ സര്വേ റിപ്പോര്ട്ട് ആര്ക്കിയോളജിക്കല് സര്വേ ഓഫ് ഇന്ത്യ മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതിയില് സമര്പ്പിച്ചു. മസ്ജിദിനുള്ളില് ക്ഷേത്രാവിശിഷ്ടങ്ങള് ഉണ്ട് എന്നാണ് പുരാവസ്തു വകുപ്പിന്റെ കണ്ടെത്തല്. സര്വേയില് വെള്ളി, ചെമ്പ്, അലുമിനിയം, സ്റ്റീല് എന്നിവകൊണ്ട് നിര്മ്മിച്ച 31 നാണയങ്ങള് കണ്ടെത്തിയതായി റിപ്പോര്ട്ട് പറയുന്നു.
ഈ നാണയങ്ങള് ഇന്തോ-സസ്സാനിയന് (10-11 നൂറ്റാണ്ട്), ഡല്ഹി സുല്ത്താനേറ്റ് (13-14 നൂറ്റാണ്ട്), മാള്വ സുല്ത്താനേറ്റ് (15-16 നൂറ്റാണ്ട്), മുഗള് (16-18 നൂറ്റാണ്ട്), ധാര് സ്റ്റേറ്റ് (19ആം നൂറ്റാണ്ട്), ബ്രിട്ടീഷ് (19-20 നൂറ്റാണ്ട്) എന്നീ കാലഘട്ടങ്ങളിലേതാണ്. സര്വേയില് മൊത്തം 94 ശില്പങ്ങള്, ശില്പങ്ങളുടെ ശകലങ്ങള്, വാസ്തുവിദ്യാ ഘടകങ്ങള് എന്നിവയും കണ്ടെത്തി എന്നും ഇന്ത്യാ ടുഡേ റിപ്പോര്ട്ട് ചെയ്യുന്നു.
ഈ ശില്പങ്ങള് ബസാള്ട്ട്, മാര്ബിള്, സ്കിസ്റ്റ്, മൃദുവായ കല്ല്, മണല്ക്കല്ല്, ചുണ്ണാമ്പുകല്ല് എന്നിവ കൊണ്ടാണ് നിര്മ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഗണേശന്, ബ്രഹ്മാവ്, നരസിംഹം, ഭൈരവന്, മറ്റ് ദേവതകള്, മനുഷ്യര്, മൃഗങ്ങള് തുടങ്ങിയ ദേവതകളുടെ രൂപങ്ങളാണ് ഇത് ചിത്രീകരിക്കുന്നത്. സിംഹങ്ങള്, ആനകള്, കുതിരകള്, നായ്ക്കള്, കുരങ്ങുകള്, പാമ്പുകള്, ആമകള്, ഹംസം, പക്ഷികള് എന്നിവ മൃഗങ്ങളുടെ രൂപങ്ങളില് ഉള്പ്പെടുന്നു.
പുരാണ രൂപങ്ങളില് കീര്ത്തിമുഖത്തിന്റെ വിവിധ രൂപങ്ങളും (മഹത്തായ മുഖങ്ങള്) വ്യാലകളും (സംയോജിത ജീവികള്) ഉള്പ്പെടുന്നു. മനുഷ്യരുടെയും മൃഗങ്ങളുടെയും നിരവധി ചിത്രങ്ങള് വികൃതമാക്കുകയോ കൊത്തിയെടുക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടുണ്ട് എന്നും റിപ്പോര്ട്ട് പറയുന്നു. നിലവിലെ ഘടനയില് കാണപ്പെടുന്ന നിരവധി ശകലങ്ങളില് സംസ്കൃതവും പ്രാകൃതവുമായ ലിഖിതങ്ങളുണ്ട്.
ഇത് സാഹിത്യപരവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ പ്രവര്ത്തനങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഒരു ലിഖിതത്തില് പരമാര രാജവംശത്തിലെ നരവര്മ്മന് (എഡി 1094-1133 കാലഘട്ടത്തില് ഭരിച്ചിരുന്ന) രാജാവിനെ പരാമര്ശിക്കുന്നു. മറ്റ് ലിഖിതങ്ങള് ഖല്ജി ഭരണാധികാരി മഹമൂദ് ഷായെ പരാമര്ശിക്കുന്നു. അദ്ദേഹമാണ് ക്ഷേത്രത്തെ പള്ളിയാക്കി മാറ്റിയത് എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. ഭോജ് രാജാവ് സ്ഥാപിച്ച ഒരു പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസ കേന്ദ്രമായിരുന്നു ഭോജ്ശാല എന്ന് എഎസ്ഐ റിപ്പോര്ട്ട് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
കണ്ടെടുത്ത പുരാവസ്തുക്കള് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് പഴയ ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ ഭാഗങ്ങള് ഉപയോഗിച്ചാണ് നിലവിലെ ഘടന നിര്മ്മിച്ചിരിക്കുന്നത് എന്നാണ് എന്നും പുരാവസ്തു വകുപ്പ് പറയുന്നു. പതിനൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഒരു സ്മാരകമായ ഭോജ്ശാലയെ സരസ്വതി ദേവി ക്ഷേത്രമായാണ് ഹിന്ദു സമൂഹം കണക്കാക്കുന്നത്. അതേസമയം മുസ്ലീം വിഭാഗം അതിനെ കമല് മൗല പള്ളി എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
കഴിഞ്ഞ 21 വര്ഷമായി ഹിന്ദുക്കള്ക്ക് ചൊവ്വാഴ്ചകളില് ഭോജ്ശാലയില് ആരാധന നടത്താന് അനുവാദമുണ്ട്. മുസ്ലീങ്ങള്ക്ക് വെള്ളിയാഴ്ചകളില് ഇവിടെ നമസ്കരിക്കാനും അനുവാദമുണ്ട്. കേസിലെ ഹരജിക്കാരനായ ഹിന്ദു ഫ്രണ്ട് ഫോര് ജസ്റ്റിസ് ഈ ക്രമീകരണത്തെ ഹൈക്കോടതിയില് ചോദ്യം ചെയ്തിരുന്നു. ഇതിന് പിന്നാലെയാണ് കോംപ്ലക്സിന്റെ ശാസ്ത്രീയ സര്വേ നടത്താന് ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവിട്ടത്.
സര്വേ പൂര്ത്തിയാക്കാന് പുരാവസ്തു വകുപ്പിന് ആറാഴ്ചത്തെ സമയം അനുവദിച്ചു. മാര്ച്ച് 22 ന് തര്ക്ക സമുച്ചയത്തിന്റെ സര്വേ ആരംഭിച്ചു. തര്ക്കത്തിലുള്ള സ്മാരകത്തിന്റെ പരിസരത്ത് ഏകദേശം മൂന്ന് മാസത്തോളം നീണ്ട സര്വേയുടെ സമ്പൂര്ണ്ണ റിപ്പോര്ട്ട് ജൂലൈ 15 നകം ഹാജരാക്കാന് ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവിട്ടിരുന്നു. ജൂലൈ 22ന് ഹൈക്കോടതി കേസ് വീണ്ടും പരിഗണിക്കും.
-
സ്വർണം വാങ്ങുന്നത് സേഫ് അല്ല, വിൽക്കാൻ നിൽക്കുന്നവരും പെട്ട് പോകും';സാമ്പത്തിക വിദഗ്ധ മേരി ജോർജ് -
ബിസിനസ്സിൽ സാമ്പത്തികനേട്ടം ഉണ്ടാകും, മത്സരപരീക്ഷകളില് വിജയ സാധ്യത, വിദേശത്ത് നിന്നും ധനലാഭം, നാൾഫലം -
മമ്മൂട്ടി ആ സിനിമയില് അനുകരിച്ചത് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ഹെയര് സ്റ്റൈല്; തിയേറ്ററുകള് കിടുങ്ങിയ സീനുകള് -
ലുലു ഗ്രൂപ്പിൽ ജോലി ഒഴിവ്; നിയമനം കോഴിക്കോടും മലപ്പുറത്തും..അഭിമുഖം 28 ന് -
'പലതവണ ശരീരത്തിൽ കയറിപ്പിടിച്ചു, വീട്ടുകാരോട് പറഞ്ഞിട്ട് സഹായിച്ചില്ല', സംവിധായകൻ സനോജ് മിശ്രക്കെതിരെ മോണാലിസ -
മീനാക്ഷിക്ക് ഇത്തവണ മഞ്ജു വാര്യരുടെ ലൈക്ക് ഇല്ല?;വൈറലായി പുതിയ ഫോട്ടോ..മകളെ ചേർത്ത് പിടിച്ച് ദിലീപ് -
സ്വര്ണവില കുത്തനെ കുറഞ്ഞു; ചാഞ്ചാട്ടത്തിനിടെ ഇടിവ്, രൂപ കയറി, ഇന്നത്തെ പവന് വില അറിയാം -
രേണു സുധിയെ ദുബായ് പൊലീസ് നാട്ടിലേക്കു കയറ്റിവിട്ടു? പ്രതികരണവുമായി രേണു: താനിപ്പോഴും ദുബായില് -
'ഭാര്യയുടെ നാഭിക്ക് ചവിട്ടിയവന് കൊടുത്ത സ്ഥാനം എന്നെക്കൊണ്ട് പറയിക്കണ്ട', പിണറായിക്ക് മറുപടിയുമായി രാഹുൽ -
സ്വർണം പിന്നെയും പറ്റിച്ചു! രാവിലെ കുറഞ്ഞ സ്വർണവില പിന്നെയും കൂടി, ഇനിയങ്ങോട്ട് മുകളിലേക്ക് തന്നെ? -
കേരളത്തിൽ വേനൽ കടുത്തു, ചൂടിന് ശമനമില്ല; പ്രതീക്ഷയായി വേനൽ മഴ, മറ്റന്നാൾ മുതൽ പെയ്യാൻ സാധ്യത -
യുഎഇയും ബഹ്റൈനും പിടിച്ചടക്കും; ഇറാന് റെഡി എന്ന് വിദഗ്ധന്, യുഎസ് ആ നീക്കം നടത്തിയാല്
Click it and Unblock the Notifications
Sign in with Google