നേരിട്ടുള്ള ചർച്ചയില്ല, പക്ഷെ പാകിസ്താൻ കൂട്ടുണ്ട്! ഇറാൻ-അമേരിക്ക പ്രതിസന്ധിക്ക് പരിഹാരമാകുമോ?

ഇറാനും അമേരിക്കയും തമ്മിലുള്ള നയതന്ത്ര പ്രതിസന്ധി പരിഹരിക്കാനുള്ള നിർണ്ണായക നീക്കങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഇറാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി അബ്ബാസ് അരാഗ്ചി പാകിസ്താൻ തലസ്ഥാനമായ ഇസ്ലാമാബാദിലെത്തി. മേഖലയിലെ സംഘർഷം ലഘൂകരിക്കുന്നതിനും സ്തംഭിച്ചുനിൽക്കുന്ന ചർച്ചകൾ പുനരാരംഭിക്കുന്നതിനും പാകിസ്താൻ പ്രധാന മധ്യസ്ഥനായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. വെള്ളിയാഴ്ച ഇസ്ലാമാബാദിലെത്തിയ ഇറാൻ പ്രതിനിധി സംഘത്തെ പാക് വിദേശകാര്യ മന്ത്രി ഇഷാഖ് ദാർ, കരസേനാ മേധാവി ജനറൽ ആസിം മുനീർ എന്നിവർ ചേർന്ന് സ്വീകരിച്ചു.

നേരിട്ടുള്ള ചർച്ചകളില്ല; മധ്യസ്ഥത പാകിസ്താൻ വഴി

അമേരിക്കയുമായി നേരിട്ടുള്ള ചർച്ചകൾക്ക് നിലവിൽ പദ്ധതിയില്ലെന്ന് ഇറാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. അമേരിക്കയുടെ "ആക്രമണ യുദ്ധം" അവസാനിപ്പിക്കാനും മേഖലയിൽ സമാധാനം പുനഃസ്ഥാപിക്കാനും ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള മധ്യസ്ഥ ശ്രമങ്ങളാണ് പാകിസ്താൻ നടത്തുന്നത്. ഇറാന്റെ നിലപാടുകളും നിർദ്ദേശങ്ങളും പാകിസ്താൻ വഴി വാഷിംഗ്ടണിനെ അറിയിക്കാനാണ് ഇപ്പോഴത്തെ തീരുമാനം. പാകിസ്താൻ പ്രധാനമന്ത്രി ഷെഹ്ബാസ് ഷരീഫ്, കരസേനാ മേധാവി എന്നിവരുമായി അരാഗ്ചി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തും.

അമേരിക്കൻ പ്രതിനിധികളും ഇസ്ലാമാബാദിൽ

നയതന്ത്ര ചർച്ചകളുടെ രണ്ടാം ഘട്ടത്തിനായി അമേരിക്കൻ പ്രതിനിധികളും ഉടൻ ഇസ്ലാമാബാദിലെത്തിയതായാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ. പ്രത്യേക ദൂതൻ സ്റ്റീവ് വിറ്റ്‌കോഫ്, ജാറെഡ് കുഷ്നർ എന്നിവർ ചർച്ചകളിൽ പങ്കെടുക്കും. ചർച്ചകൾ പാകിസ്താൻ വഴിയായിരിക്കുമെന്ന് വൈറ്റ് ഹൗസ് വക്താവ് കരോലിൻ ലീവിറ്റ് സ്ഥിരീകരിച്ചു. അമേരിക്കൻ സ്റ്റേറ്റ് സെക്രട്ടറി മാർക്കോ റൂബിയോയും ദേശീയ സുരക്ഷാ സംഘവും വാഷിംഗ്ടണിലിരുന്ന് ഈ നീക്കങ്ങൾ ഏകോപിപ്പിക്കും.

ഇറാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രിയുടെ സന്ദർശനത്തിനിടെ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് നടത്തിയ പ്രതികരണം ഏറെ ശ്രദ്ധേയമാണ്. അമേരിക്കയുടെ ആവശ്യങ്ങൾ അംഗീകരിച്ചുകൊണ്ട് ഇറാൻ ഒരു പുതിയ വാഗ്ദാനം നൽകാൻ ഒരുങ്ങുന്നതായി ട്രംപ് സൂചിപ്പിച്ചു. എന്നാൽ ഇതിന്റെ വിശദാംശങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല. ഇറാന്റെ സമ്പുഷ്ടീകരിച്ച യുറേനിയം ഉപേക്ഷിക്കുക, ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള എണ്ണക്കപ്പലുകളുടെ നീക്കം തടസ്സമില്ലാതെ ഉറപ്പാക്കുക എന്നിവയാണ് അമേരിക്കയുടെ പ്രധാന ആവശ്യങ്ങൾ.

എട്ട് ആഴ്ചയായി തുടരുന്ന സംഘർഷത്തെത്തുടർന്ന് ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള കപ്പൽ ഗതാഗതം വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലാണ്. ഇറാൻ ഏർപ്പെടുത്തിയ നിരോധനം നീക്കിയാൽ മാത്രമേ ചർച്ചകളിൽ പുരോഗതിയുണ്ടാകൂ എന്നാണ് അമേരിക്കയുടെ നിലപാട്. അതേസമയം, ഇറാൻ കപ്പലുകൾക്ക് മേൽ അമേരിക്ക ഏർപ്പെടുത്തിയ നിയന്ത്രണങ്ങൾ പിൻവലിക്കണമെന്ന് ഇറാനും ആവശ്യപ്പെടുന്നു. മേഖലയിലെ കപ്പൽ ഗതാഗതം കുത്തനെ ഇടിഞ്ഞത് ആഗോള എണ്ണവിപണിയെയും ബാധിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ഇസ്ലാമാബാദിന് പുറമെ മസ്കറ്റ്, മോസ്കോ എന്നിവിടങ്ങളിലും അബ്ബാസ് അരാഗ്ചി സന്ദർശനം നടത്തുന്നുണ്ട്. പാകിസ്താൻ നടത്തുന്ന ഈ നിശബ്ദ നയതന്ത്രം മേഖലയിലെ യുദ്ധാന്തരീക്ഷം ഒഴിവാക്കാൻ സഹായിക്കുമെന്നാണ് ലോകരാജ്യങ്ങൾ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്. ചർച്ചകളുടെ രണ്ടാം ഘട്ടം വിജയകരമായാൽ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ തടസ്സങ്ങൾ നീങ്ങാനും അന്താരാഷ്ട്ര വിപണിയിൽ സ്ഥിരത കൈവരാനും സാധ്യതയുണ്ട്. ഇറാനിലെ ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളും അമേരിക്കയുമായുള്ള ഈ ചർച്ചകളെ സ്വാധീനിക്കുന്നുണ്ടെന്നാണ് സൂചനകൾ.