എന്താണ് എൽപിജി? ഇന്ത്യൻ അടുക്കളകളുടെ നട്ടെല്ല്, ഉത്പാദനം മുതൽ വിതരണം വരെ പല കടമ്പകൾ, എല്ലാമറിയാം

രാജ്യത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലും പാചകവാതകത്തിന്റെ ലഭ്യതയെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്ക വർധിച്ചുവരുന്ന ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, ദൈനംദിന ജീവിതത്തിൽ എൽപിജിയുടെ പ്രാധാന്യം വീണ്ടും ചർച്ചയാവുകയാണ്. വീടുകളിലെ അടുക്കളകൾ മുതൽ റെസ്‌റ്റോറന്റുകളിലും ചെറുകിട വ്യവസായ സ്ഥാപനങ്ങളിലും വരെ ഇത് ഒരു പ്രധാന ഇന്ധനമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ എന്താണ് എൽപിജി? എങ്ങനെയാണ് ഇത് ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നത്? ആഗോള വിതരണ ശൃംഖലയെ ഇന്ത്യ ഇത്രയധികം ആശ്രയിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്? വിശദമായി എല്ലാമറിയാം.

എന്താണ് എൽപിജി?

സാധാരണയായി എൽപിജി എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ദ്രവീകൃത പെട്രോളിയം വാതകം, പാചകം, ചൂടാക്കൽ, വ്യാവസായിക ആവശ്യങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെയുള്ള കാര്യങ്ങൾക്കായി പ്രധാനമായും ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു കത്തുന്ന ഹൈഡ്രോകാർബൺ വാതകമാണ്. ഇത് മിതമായ മർദ്ദത്തിൽ ദ്രാവകരൂപത്തിലാണ് സംഭരിക്കുകയും കൊണ്ടുപോകുകയും ചെയ്യുന്നത്. അതുകൊണ്ടാണ് ഇതിനെ 'ദ്രവീകൃത' പെട്രോളിയം വാതകം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

ഇന്ത്യ പ്രധാനമായും പാചക ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഇറക്കുമതി ചെയ്‌ത എൽപിജിയെ അമിതമായി ആശ്രയിക്കുന്നു. 'പ്രധാനമന്ത്രി ഉജ്ജ്വല യോജന' പോലുള്ള പദ്ധതികളിലൂടെ ആവശ്യകത വർധിച്ചതും ആഗോള വിതരണ ശൃംഖലയിലെ വെല്ലുവിളികളും കാരണം ആഭ്യന്തര ഉത്പാദനം ആവശ്യത്തിന് മതിയാകുന്നില്ല. വിറക്, കൽക്കരി, മണ്ണെണ്ണ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഇന്ധനങ്ങൾക്ക് പകരമായി ഭൂരിഭാഗം ഇന്ത്യൻ വീടുകളിലും ഇപ്പോൾ എൽപിജി സിലിണ്ടറുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു.

എന്തൊക്കെ ഘടകങ്ങൾ?

എൽപിജി, പല ഖര ഇന്ധനങ്ങളെക്കാളും വളരെ ശുദ്ധമായി കത്തുന്നതിനാൽ ഇതിന്റെ സൗകര്യവും കാര്യക്ഷമതയും പാരിസ്ഥിതിക ഗുണങ്ങളും ഈ മാറ്റത്തിന് പ്രധാന കാരണമായി. രാസപരമായി, എൽപിജി ഒരു ഒറ്റപ്പെട്ട പദാർത്ഥമല്ല, മറിച്ച് ഹൈഡ്രോകാർബണുകളുടെ ഒരു മിശ്രിതമാണ്. പ്രൊപ്പെയ്‌നും ബ്യൂട്ടെയ്‌നുമാണ് ഇതിലെ പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ.

പ്രൊപ്പെയ്‌നും ബ്യൂട്ടെയ്‌നും ആൽക്കെയ്ൻസ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഹൈഡ്രോകാർബൺ കുടുംബത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. കാർബൺ, ഹൈഡ്രജൻ ആറ്റങ്ങൾ മാത്രമടങ്ങിയ ഈ സംയുക്തങ്ങൾ ഓക്‌സിജന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ കാര്യക്ഷമമായി കത്തും. എൽപിജി കത്തുമ്പോൾ, കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ്, ജലബാഷ്‌പം, ചൂട് എന്നിവ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ജ്വലന പ്രക്രിയയ്ക്ക് വിധേയമാകുന്നു. ഈ രാസപ്രവർത്തനം ഉയർന്ന അളവിൽ ഊർജ്ജം പുറത്തുവിടുന്നതിനാൽ എൽപിജിയെ ഒരു മികച്ച പാചക ഇന്ധനമാക്കുന്നു.

സ്വാഭാവിക അവസ്ഥയിൽ എൽപിജിക്ക് നിറമോ മണമോ ഇല്ല. സുരക്ഷാ കാരണങ്ങളാൽ, ലീക്കുകൾ എളുപ്പത്തിൽ മണത്ത് തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്നതിനായി 'എഥൈൽ മെർകാപ്റ്റൻ' എന്ന ഒരു മണമുള്ള പദാർത്ഥം ഇതിൽ ചേർക്കുന്നു. മിതമായ മർദ്ദത്തിൽ എളുപ്പത്തിൽ ദ്രവീകരിക്കപ്പെടാനുള്ള കഴിവാണ് എൽപിജിയുടെ മറ്റൊരു പ്രധാന സവിശേഷത. ഈ ഗുണം കാരണം വലിയ അളവിലുള്ള വാതകം ഒതുക്കമുള്ള സിലിണ്ടറുകളിൽ സംഭരിക്കാൻ സാധിക്കുന്നു, ഇത് ഗതാഗതത്തിനും ഗാർഹിക ഉപയോഗത്തിനും പ്രായോഗികമാണ്.

ഉത്പാദനം എങ്ങനെ?

ക്രൂഡ് ഓയിലിന്റെ ശുദ്ധീകരണത്തിലൂടെയും പ്രകൃതിവാതകത്തിന്റെ സംസ്‌കരണത്തിലൂടെയുമാണ് പ്രധാനമായും എൽപിജി ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നത്. പെട്രോളിയം റിഫൈനറികളിൽ ക്രൂഡ് ഓയിൽ ശുദ്ധീകരിക്കുമ്പോൾ, ഫ്രാക്ഷണൽ ഡിസ്‌റ്റിലേഷൻ എന്ന പ്രക്രിയയിലൂടെ നിരവധി ഉപോൽപ്പന്നങ്ങൾ വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നു. ഈ പ്രക്രിയയിൽ ലഭിക്കുന്ന ഭാരം കുറഞ്ഞ ഹൈഡ്രോകാർബണുകളിലൊന്നാണ് എൽപിജി.

പ്രകൃതിവാതക സംസ്കരണ പ്ലാന്റുകൾ അസംസ്‌കൃത വാതക സ്ട്രീമുകളിൽ നിന്ന് പ്രൊപ്പെയ്‌നും ബ്യൂട്ടെയ്‌നും വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നു. പിന്നീട് ഈ വാതകങ്ങൾ കംപ്രസ് ചെയ്യുകയും വിതരണത്തിനായി ദ്രാവക രൂപത്തിൽ സംഭരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഉത്പാദിപ്പിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ, എൽപിജി പൈപ്പ് ലൈനുകളിലൂടെയോ ടാങ്കർ ട്രക്കുകളിലൂടെയോ അല്ലെങ്കിൽ എൽപിജി കാരിയറുകൾ എന്നറിയപ്പെടുന്ന പ്രത്യേക കപ്പലുകളിലൂടെയോ കൊണ്ടുപോകുന്നു.

വിപണനം പല രീതിയിൽ

ആഗോള എൽപിജി വിപണിയിൽ പ്രബലരായിരിക്കുന്നത് പ്രധാന എണ്ണ-വാതക ഉത്പാദക രാജ്യങ്ങളാണ്. സൗദി അറേബ്യ, ഖത്തർ, യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റ്സ്, യുണൈറ്റഡ് സ്‌റ്റേറ്റ്സ് തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾ മുൻനിര വിതരണക്കാരിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. കഴിഞ്ഞ ദശകത്തിൽ ഷെയ്ൽ വാതകത്തിന്റെ ഉത്പാദനം കുതിച്ചുയർന്നതോടെ അമേരിക്ക ഒരു പ്രധാന കയറ്റുമതി രാജ്യമായി മാറി. അതേസമയം, മിഡിൽ ഈസ്‌റ്റേൺ രാജ്യങ്ങൾ ഏഷ്യൻ വിപണികൾക്ക് എൽപിജി എത്തിക്കുന്നതിൽ നിർണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നു.

വലിയ ശീതീകരിച്ച ടാങ്കറുകളിലാണ് എൽപിജി കടൽ കടന്ന് കൊണ്ടുപോകുന്നത്. ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്ന രാജ്യങ്ങളിൽ എത്തിച്ചശേഷം, ടെർമിനലുകളിൽ സംഭരിച്ച് ഉപഭോക്താക്കളിലേക്ക് വിതരണം ചെയ്യുന്നു. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ എൽപിജി ഉപഭോക്താക്കളിൽ ഒന്നാണ് ഇന്ത്യ. പ്രധാനമന്ത്രി ഉജ്ജ്വല യോജന പോലുള്ള സർക്കാർ പദ്ധതികളിലൂടെ പാചകവാതകത്തിന്റെ ലഭ്യത വർധിച്ചതോടെ ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വീടുകൾ പാചകത്തിനായി എൽപിജി സിലിണ്ടറുകളിലേക്ക് മാറി.

ഈ മാറ്റം പൊതുജനാരോഗ്യത്തെ മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും വീടിനകത്തെ വായു മലിനീകരണം കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്‌തുവെങ്കിലും, ഇറക്കുമതി ആശ്രിതത്വം വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്‌തു. റിഫൈനറികളിൽ നിന്നും പ്രകൃതിവാതക പ്ലാന്റുകളിൽ നിന്നുമുള്ള ആഭ്യന്തര ഉത്പാദനം ആവശ്യകതയുടെ ഒരു ഭാഗം മാത്രമേ നിറവേറ്റുന്നുള്ളൂ. രാജ്യത്തിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം എൽപിജി ആവശ്യകതയും ആഗോള വിതരണക്കാരിൽ നിന്ന് ഇറക്കുമതി ചെയ്യുകയാണ്. ഇത് വിതരണ തടസങ്ങൾക്കും അന്താരാഷ്ട്ര വില വ്യതിയാനങ്ങൾക്കും ഇന്ത്യയെ ദുർബലമാക്കുന്നു.

ഇപ്പോഴത്തെ എൽപിജി ക്ഷാമം

നിലവിൽ ഇന്ത്യയുടെ പല ഭാഗങ്ങളിലും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്ന എൽപിജി ക്ഷാമം ഈ വിതരണ ശൃംഖലയുടെ ദുർബലത വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ആഗോള ആവശ്യകതയിലെ വർധനവ്, ലോജിസ്‌റ്റിക് തടസങ്ങൾ, റിഫൈനറി പരിപാലനം, ഷിപ്പിംഗ് പ്രശ്‌നങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങൾ എൽപിജിയുടെ ലഭ്യതയെ ബാധിക്കും.

എൽപിജി ഇറക്കുമതി ചെയ്യുകയും കൊണ്ടുപോവുകയും സംഭരിക്കുകയും അതിനുശേഷം ബോട്ട്ലിംഗ് പ്ലാന്റുകളുടെയും ഡീലർമാരുടെയും ഒരു വലിയ ശൃംഖലയിലൂടെ വിതരണം ചെയ്യുകയും വേണം എന്നതിനാൽ ചെറിയ തടസങ്ങൾ പോലും വിതരണത്തിൽ കാലതാമസമുണ്ടാക്കാം. പൂർണമായും എൽപിജി സിലിണ്ടറുകളെ ആശ്രയിക്കുന്ന വീടുകൾക്കും ഭക്ഷണശാലകൾക്കും ഈ ക്ഷാമം അതിവേഗം ഗുരുതരമായ പ്രശ്‌നമായി മാറും.

നിലവിലെ പ്രതിസന്ധി കാണിക്കുന്നത് പോലെ, എൽപിജി ഒരു അടുക്കളയിലെ ഇന്ധനം എന്നതിലുപരിയാണ്. ശാസ്ത്രം, അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാരം, ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ഇന്ത്യൻ വീടുകളിലെ ദൈനംദിന ജീവിതം എന്നിവയെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന സങ്കീർണമായ ഒരു ആഗോള ഊർജ്ജ സംവിധാനത്തിന്റെ ഭാഗമാണിത്. ഇന്ത്യക്കാർക്ക് എൽപിജി എത്രത്തോളം പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നാണെന്ന് വരച്ചുകാട്ടുന്ന കാലഘട്ടം കൂടിയാണിത്.

English summary

What is LPG? The backbone of Indian kitchens, from production to distribution, know everything.